Rak jelita grubego

    DEFINICJA I EPIDEMIOLOGIA
Rak jelita grubego jest drugim pod względem częstości nowotorem złośliwym w populacji ogólnej. Pod względem histopatologicznym ok. 85% przypadków stanowią gruczolakoraki (adenocarcinoma), które rozwijają się na podłożu polipów jelita, a w pozostałych przypadkach są to raki słabo lub niezróżnicowane, o gorszym rokowaniu. Nieleczony lub późno wykryty / zaawansowany rak jelita grubego jest chorobą śmiertelną.

    PRZYCZYNY
Przyczyny raka jelita grubego obejmują zarówno czynniki genetyczne, jak i środowiskowe. Do uznanych czynników ryzyka raka zalicza się obciążenie rodzinne, obecność polipów w jelicie, rodzinne zespoły polipowatości, przewlekłe stany zapalne jelita grubego, niską aktywność fizyczną, dietę bogatą w tłuszcze, węglowodany i czerwone mięso, otyłość, dietę ubogobłonnikową oraz przewlekłe zaparcia.

    OBJAWY
Objawy raka zależą od jego lokalizacji w jelicie grubym oraz od stopnia zaawnsowania. Raki we wczesnym stadium są zupełnie bezobjawowe. Raki w stadium pośrednim mogą być wykryte w badaniach laboartoryjnych, lecz czułość tychże badań jest ograniczona. Przykładami badań są morfologia krwi obwodowej, żelazo, TIBC, ferrytyna, CEA, krew utajona w stolcu. Raki w stanie zaawansowanym mogą wywoływać różnorodne objawy, w tym dyskomfort i ból w jamie brzusznej, zmiana rytmu wypróżnień, krew w stolcu, niedrożność przewodu pokarmowego, chudnięcie, duszność, wyniszczenie.

    ZAPOBIEGANIE
Zapobieganie w kontekście badań profilaktycznych polega przede wszystkim na przeprowadzaniu profilaktycznej kolonoskopii, czyli endoskopowego badania jelita grubego, nawet już od 45 roku życia co 5 lat lub wcześniej w przypadku obciążenia rodzinnego albo obecności istotnych czynników ryzyka. Należy również pamiętać o konieczności prowadzenia higienicznego trybu życia, w tym stosowaniu zdrowej diety oraz zapobieganiu otyłości.

    BADANIA DIAGNOSTYCZNE
Obrazowe badania diagnostyczne w przypadku raka jelita grubego obejmują kolonoskopię (badanie endoskopwe całego jelita grubego) i sigmoidoskopię (badanie endoskopowe końcowej części jelita grubego), badanie USG jamy brzusznej oraz badanie USG z kontrastem (CEUS), badanie tomografią komputerową różnych obszarów ciała, badanie rezonansem magnetycznym głowy, PET, RTG klatki piersiowej. 

    LECZENIE
Podstawą leczenia raka jelita grubego jest zabieg operacyjny polagający na usunięciu odcinka jelita z guzem wraz lokalnymi węzłami chłonnymi. W części przypadków, gdy nie jest możliwe zespolenie końców jelita wykonuje się wyłonienie stomii na powłokach brzucha. U wyselekcjonowanych pacjentów z obecnością pojedynczych przerzutów w wątrobie przeprowadza się resekcję przerzutu lub inny zabieg ablacyjny niszczący guz. Chemioterapię uzupełniającą stosuje się w przypadku obecności przerzutów w węzłach chłonnych i odległych obszarach ciała. Radioterapia stosowana jest w przypadku raka odbytnicy.

Rokowanie w leczeniu raka jelita grubego zależy przede wszystkim od stadium, w którym zostanie on wykryty, tj. im wcześniej, tym rokowanie jest lepsze i z tego względu optymalnym celem postępowania powinna być profilaktyka, czyli wykrycie stanu przednowotworowego w postaci polipa, którego można łatwo usunąć.

    BADANIA KONTROLNE PO LECZENIU
Po operacji raka jelita grubego pacjenci są monitorowani co 3-6 miesięcy przez pierwsze dwa lata, a następnie już rzadziej aż do piątego roku po zabiegu. 

Badania profilaktyczne ratują życie! Dlaczego? Gdyż pozwalają wychwycić czynniki ryzyka nowotworu lub wykryć go we wczesnym, całkowicie wyleczalnym stadium.